نظریه تکامل یا فرگشت داروین به زبان ساده

فرشاد سعیدزاده چهارشنبه 17 فروردین 1401 - 17:16
نظریه تکامل یا فرگشت داروین به زبان ساده
نظریه داروین با عنوان تکامل یا فرگشت در سال 1838 میلادی توسط چالز داروین مطرح شد. او معتقد بود کل جهان هستی و حیات موجودات زنده از جمله انسان در طول میلیارد ها سال و به صورت خود به خود شکل گرفته است. با هم به بررسی این نظریه بپردازیم.

نظریه فرگشت به پیدایش موجودات زنده روی زمین میپردازد. طبق نظریه تکامل داروین می توان برداشت کرد حیات موجودات به قدری انعطاف پذیر است که محیط می تواند آن را به انواع مختلفی شکل دهد.

توضیح کلی درباره تئوری فرگشت

این نظریه اینگونه بیان می کند که همه موجودات حاصل تغییر ژنتیک و تغییر نسل موجودات نسل قبل هستند. به گونه ای که در ابتدا باکتری ها و موجودات تک سلولی پدید آمدند و پس از تغییر ژنتیک نسبت به نسل قبلی خود تغییراتی داشتند. این تغییرات طی میلیاردها سال آنقدر تکرار شد که گونه های مختلفی از حیات را روی زمین پدید آمد. برخی نظریه تکامل را رد و برخی آن را تایید می کنند. ما در این مطلب قصد نداریم روی این تئوری نظری بدهیم و بگوییم درست است یا غلط، بلکه فقط قصد داریم آن را مطرح کنیم.

قرار است این نظریه را به صورت داستان گونه و ساده بیان کنیم تا درک آن ساده تر باشد. با هم تاریخچه نظریه تکامل را به صورت داستان گونه بررسی کنیم.

شکل گیری زمین و خورشید

هنوز خورشید و سیارات دور آن شکل نگرفته بودند. گرانش یا جاذبه توده های گاز را کنار یکدیگر جمع آوری کرد و به واسطه آن ستاره ها تشکیل شدند. سپس ستاره ها به هم دیگر ملحق شدند و اولین کهکشان ها پدید آمد. پس از اینکه چندین کهکشان با هم ترکیب شدند کهکشان راه شیری پدید آمد. این اتفاق 11 میلیارد سال پیش رخ داد اما هنوز خورشید ما شکل نگرفته است. خورشید از خاکستر هزاران ستاره دیگر حدود 4.5 میلیارد سال پیش به وجود آمد. پس از به وجود آمدن خورشید گرد و غبار اطراف آن باعث به وجود آمدن سیاراتی مثل زمین و دیگر سیارات منظومه ما شد. خورشید منبع اصلی انرژی در زمین است که باعث به وجود آمدن بادها ، امواج و دیگر انرژی های روی زمین می شود.

شکل گیری کهکشان راه شیری

زمین در سالهای اولیه شکل گیری برخوردهای زیادی را با دیگر ذرات و فضا تجربه کرد که در اثر این برخورد ها تکه های مختلفی در دهم تنیده شدند که باعث به وجود آمدن ماه شدند. با سرد شدن زمین دریاها پدید آمدند با به وجود آمدن دریاها حیات موجودات زنده هم در آن شروع شد. جایی که در آن تک سلولی ها شروع به تولید مثل و کردند. این آغاز حیات چیزی حدود 3.5 میلیارد سال قبل بود. اینکه چگونه حیات و موجودات تک سلولی وارد زمین شدند و به دریاها راه یافتند یک مسئله حل نشده است و یکی از موارد بحث بین دین داران و طرفداران داروین؛ همین چگونگی ورود تک سلولی ها به زمین است.

زمین در سالهای اولیه شکل گیری

ورود تک سلولی ها به دریا

باکتری ها و موجودات ذره بینی برای رشد نیاز به محیط های مرطوب داشتند. باکتری ها با ورود به دریاها شروع به سازگار شدن با محیط کردند. اینکه این موجودات چگونه وارد این دریاها شدند هنوز برای هیچ کس مشخص نیست. آنها تنها فقط از دریاها تغذیه می کردند و در آنجا به تولید مثل میپرداختند. اما در دوره های مختلف یک جهش و یا یک تغییر ترکیب در DNA سلول های آن باکتری ها باعث به وجود آمدن نوع متفاوتی از باکتری ها شد. این تغییرات باعث میشد که نسل های جدید توانایی های جدیدتری به دست بیاورند و بتوانند با محیط سازگار شوند.

تولید مثل در دریاها

موجودات تک سلولی در دریاها شروع به تکثیر DNA خود کردند و در حال تولید مثل بودند. آن موجودات هیچگونه درکی از دنیایی که در آن بودند نداشتند و فقط به تولید مثل و زندگی میپرداختند. آنها حتی نمی توانستند جایی را ببینند و یا حتی چیزی بشنوند. یعنی نه گوشی و چشمی داشتند. طی سالها تولید مثل جهش های ژنتیکی مختلفی رخ داد که یکی از آنها این بود که به آنها توانایی تشخیص نور را داد. آنها نمی توانستند به طور واضح ببینند اما می توانستند نور را از تاریکی تشخیص دهند. همین موضوع باعث شد که یک گروه از این موجودات در روز به اعماق دریا بروند و از دیگر موجوداتی که توانایی تشخیص نور نداشتند جدا شوند. آنها در اعماق تاریک دریا شروع به تولید مثل کردند و گونه ای جدید از حیات پدید آمد. آنها توانستند از یک سری خطرات در امان باشند و یک برتری نسبت به موجودات قبل خود داشته باشند. اعماق دریاها پر بود از این تغییرهای ژنتیکی که باعث به وجود آمدن گونه های مختلف شد. به همین ترتیب جهش های ژنتیکی شروع شد و باعث میشد دسته های مختلف موجودات از هم جدا شوند و نسل های مختلفی از موجودات پدید آید. میلیاردها سال قبل جهش ها آنقدر ادامه دار شده بود که هزاران موجود جاندار مختلف پدید آمده بود.

باکتری ها و موجودات تک سلولی در اعماق دریا

خروج از دریاها

حالا تکامل یک سری موجودات به شکلی شده بود که بتوانند خارج از دریا زندگی کنند. آن موجودات حالا می توانستند به طور مناسب ببینند ، تنفس کنند ، بشنونند و به راحتی تغذیه کنند. پس از تکامل های مختلف در دریا موجودات مختلفی با توانایی های مختلف شکل گرفته بود. حالا یک سری از آنها تصمیم گرفته بودند وارد خشکی شوند. در اینجا بود نسل جدیدی از فرگشت در خشکی آغاز شد. دایناسور ، پستانداران ، پرندگان ، انسان ها و دیگر موجودات خشکی حاصل تصمیم گرفتن یک گونه ای از باکتری های جهش یافته برای زندگی خارج از دریا بود.

لابد میپرسید چگونه جهش های ژنتیکی رخ میدهد. در پایان درباره چگونگی جهش های ژنتیکی هم نوشته شده است.

ورود تیکتالیک ها به خشکی

پایان نظریه فرگشت داروین

میلیاردها سال از حضور موجودات زنده روی زمین میگذرد و این زمان زیادی است که موجودات بتوانند خودشان را با محیط سازگار کنند. هزاران نسل طول می کشد که موجودی پوششی به وجود بیاورد تا از شکارچیان در امان باشند. مثلا برخی گونه از پرندگان که برای جلوگیری از شکار شدن خودشان را شبیه به یک درخت می کنند یا حشراتی که برای استتار شبیه به یک برگ و یا شاخه درخت می شوند. این سازگاری ها و تلاش برای بقا بود که گروه های مختلف از موجودات را از هم جدا کرد و گونه های جدید را ساخت. گونه هایی که توانایی بقا نداشتند از بین رفتند و جانورانی که با محیط سازگار شده بودند باقی ماندند. 

استتار پرنده روی درخت

پس از میلیاردها سال موجودات زمین به شکل امروزی در آمدند. تا کنون میلیون ها جهش در DNA موجودات پدید آمده است که باعث به وجود آمدن گونه های مختلفی از حیات شده است. این میزان تنوع در موجودات و حیات روی کره زمین شامل چندین میلیون گونه شناخته شده و شناخته نشده می شود. به عنوان مثال تاکنون بیش از نیم میلیون از گونه های سوسک ها شناسایی شده است.

مثال به وجود آمدن خرس های قطبی

برای درک بهتر می توانیم به وجود آمدن خرس های قطبی را بررسی کنیم.

به عنوان مثال: در عصر یخبندان تنها یک نوع خرس وجود داشت که آن هم خرس تیره یا خرس قهوه ای رنگ بود. با سرد شدن مناطق شمالی زمین برف و یخبندان سطح بیشتری از زمین را فرا گرفت. آن خرس ها به ناچار باید در برف ها زندگی میکردند. در طی چند نسل یک جهش در DNA رنگ موی خرس های تیره به وجود آمد که باعث به دنیا آمدن یک توله خرس سفید رنگ شد.

متولد شدن خرس سفید در عصر یخبندان

این خرس شروع به تولید مثل کرد و تعداد خرس های سفید رنگ کمی بیشتر شد. به خاطر رنگ سفید و همرنگ بودن آن ها با برف این نسل از خرس ها توانایی استتار بهتری داشتند و نسبت به خرس قهوه ای بهتر می توانستند در برف شکار کند. چرا که خرس های تیره در برف از 1 مایل دورتر قابل مشاهده بودند. بنابراین خرس های قهوه ای در مناطق برفی و یخی نتوانستند به خوبی شکار کنند و به مرور از بین رفتند و خرس های سفید در مناطق سرد و قطبی ماندگار شدند. خرس هایی که امروز آنها را با عنوان خرس قطبی میشناسیم حاصل همین تغییر ژنتیک در خرس های قهوه ای است. در نهایت این دو گونه خرس از هم جدا شدند و در طول سالها ویژگی های مخصوص به خودشان را پیدا کردند. اکنون خرس های تیره در مناطق جنگلی و خرس های سفید در مناطق قطبی زندگی می کنند. اگر گرمای زمین همینطور افزایش پیدا کند احتمال انقراض خرس های قطبی بسیار زیاد خواهد بود.

توانایی شکار بهتر خرس سفید نسبت به خرس تیره در برف

آغاز حیات تاکنون پر است از تغییر اینگونه تکامل ها. از تکامل موجودات تک سلولی تا ما انسان ها که همه و همه از زمان ابتدای حیات قابل مشاهده است. فرگشت باعث به وجود آمدن میلیون ها گونه جانوری کشف شده و کشف نشده در زمین است.

چگونگی جهش در DNA و به وجود آمدن گونه جدید

در هسته هر سلول موجود زنده ؛ DNA آن قرار دارد که به شکل مخصوصی کد نویسی شده است. این سلول و DNA است که به زبان ژنتیکی نوشته شده است از 4 حرف تشکیل می شود. DNA به شکل یک نردبان پیچ خورده و بلند درآمده که پله های آن از 4 نوع الفبای ژنتیکی ساخته شده است. نوع چیدمان این حروف کنار هم برای هر موجود زنده دستوری را صادر می کند. این دستورات شامل چگونگی رشد ، چگونگی تغذیه ، حرکت و ... می شود. یعنی نوع چیدمان این حروف هستند که به فرد شکلی از زندگی و حیات را اهدا می کند. DNA همه موجودات زنده روی زمین از همین 4 شکل (یا 4 حرف) تشکیل شده است. یعنی DNA ما انسان ها با تمام موجودات روی زمین یکی است و فقط نوع کنار هم قرار گرفتن آنها باعث به وجود آمدن تفاوت در گونه های حیات شده است.

هر DNA دارای میلیاردها اتم است که این تعداد از اتم برابر است با تعداد ستاره های موجود در یک کهکشان است. هر موجود زنده ای در هستی دارای DNA مخصوص به خودش است. تنها DNA دو فرد دوقلوی همسان کاملا شبیه به هم است.

تصویری از DNA

سلول ها برای تولید مثل و انتقال به نسلی دیگر شروع به کپی کردن این DNA ها می کند. پیام های DNA از سلولی به سلول دیگر و از نسلی به نسل دیگر با دقت بسیار بالایی کپی و منتقل می شود. در این فرایند دو مولکول DNA شبیه به هم با دقت بسیار بالایی تولید می شود و حیات از نسلی به نسل دیگر منتقل می شود. اما در این فرایند ممکن است یک اشتباه کوچکی رخ دهد. در برخی موراد ممکن است اشکالی در نمونه خوانی رخ دهد و تغییری خیلی کوچک در روند کپی DNA ایجاد شود. این رخداد کوچک میتواند تغییر بسیار بزرگ به همراه داشته باشد.

خیلی از این جهش ها ضرری ندارند و برخی از آنها کشنده هستند. اما بعضی از این جهش ها میتواند به موجودات زنده برتری ژنتیکی بدهند. این جهش ها کاملا تصادفی هستند و همیشه در حال اتفاق افتادن هستند و همین موضوع است که باعث به وجود آمدن گونه های مختلف حیات از ابتدا تا به الان شده است.

در نهایت آن موجوداتی باقی می مانند که شانس بقای بیشتری داشته باشند.

یک موجود نمی تواند به تنهایی تکامل پیدا کند ، بلکه در طی هزران نسل است که تکامل موجودات اتفاق می افتد. چراکه تغییرات بسیار کوچک هستند و در مدت کوتاه این تغییرات قابل مشاهده نیستند.

سخن پایانی

نظریه داروین از طرف گروه هایی رد و از طرف گروه های دیگری به اثبات رسیده. اما اینکه کدام حرف درست را میزنند هیچ کس به طور قطع نمیداند. ما در این مقاله نه قصد تایید و نه قصد رد داشتیم و نه هیچ نظری درباره آن مینویسیم. این مقاله فقط برای تعریف کلی تئوری فرگشت نوشته شده و هیچ بررسی دیگری در آن انجام نخواهد شد.

این مطلب به مرور زمان کامل تر خواهد شد.

منبع: مستند کیهان ادیسه ای فضا زمانی

نظرات
    ارسال نظر
    • - نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
    • - لطفا دیدگاهتان تا حد امکان مربوط به مطلب باشد.
    • - لطفا فارسی بنویسید.